آب اکسیژنه چیست و از کجا تهیه کنیم؟

تاریخ انتشار : 2021/11/19

آب اکسیژنه یا همان پراكسید هیدروژن؛ ماده ی است که خصوصیات و كاربردهای متفاوت دارد و در دنیای امروزی از پزشکی تا صنایع کارها را به شدت سرعت بخشیده است.

ساختار آب اکسیژنه

پراکسید هیدروژن (H2O2) یک مولکول غیر مسطح با تقارن C2 (پیچ خورده) است که اولین بار توسط Paul-Antoine Giguère در سال ۱۹۵۰ با استفاده از طیف سنجی مادون قرمز نشان داده شد. اگرچه پیوند O − O یک پیوند منفرد است، اما مولکول دارای یک مانع چرخشی نسبتاً بالا (۴۵/۲۹ کیلوژول در مول) است. تقریباً ۱۰۰ درجه زاویه دو طرفه بین دو پیوند O-H باعث کایرال شدن مولکول می شود. H2O2 کوچکترین و ساده ترین مولکولی است که انانتیومری را به نمایش می گذارد.

ساختارهای مولکولی H2O2 در حالت گازی و بلوری به طور قابل توجهی متفاوت است. این تفاوت به اثرات پیوند هیدروژن نسبت داده می شود که در حالت گازی وجود ندارد.

روش تولید آب اکسیژنه

سه روش جهت تولید این ماده وجود دارد:

  • اکسایش ایزوپروپانول
  • اکسایش الکتروشیمیایی اسید سولفوریک یا سولفات آمونیوم
  • فرایند آنتراکینون

اولین روش فقط در دو کارخانه در شوروی سابق مورد استفاده قرار می گرفت. فرآیند های الکتروشیمیایی نیز به دلیل هزینه های بالای آن در حال حاضر از اهمیت کمی برخوردارند.

این ماده از پراکسید باریم نیز به دست می آید اما مدت مدیدی است که روش های به کار رفته در گذشته دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرند. امروزه 95 درصد از تولید این ماده با استفاده از روش آنتراکینون تهیه می شود.

ویژگی های آب اکسیژنه

آب اکسیژنه دارای ویژگی های بسیار زیادی است. این ماده شیمیایی یک مایع تقریبا شفاف و کم رنگ در حالت خالص است. هیدروژن پراکسید، بویی شبیه اسید نیتریک دارد. پراکسید هیدروژن ویسکوزیته ای بالاتر از آب دارد و چگالی آن حدود ۴۰ درصد از آب بیشتر است.

فرم غلیظ خالص پراکسید هیدروژن در حدود ۱۵۰ درجه سانتی گراد به جوش می آید. اما در این دما دچار تجزیه حرارتی و واکنش انفجاری می شود. به همین دلیل است که آب اکسیژنه، معمولا به شکل رقیق ذخیره می شود. همچنین برای جلوگیری از واکنش آن با نور، آن را در ظروف تیره رنگ نگهداری می کنند.

باید به خاطر داشت که ما هیچ دانش عملی در مورد نقطه جوش آب اکسیژنه نداریم. این دما فقط یک دمای فرضی است. زیرا پراکسید هیدروژن قبل از رسیدن به نقطه جوش منفجر می شود. آب اکسیژنه ماهیتی اسیدی دارد و یک عامل اکسید کننده بسیار قوی است. از دیگر ویژگی های آب اکسیژنه می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  • هیچ اثری از باقی مانده مواد شیمیایی باقی نمی گذارد
  • بوهای ناشی از گاز سولفید هیدروژن را از بین می برد
  • زیست تخریب پذیر است
  • آب و خاک را آلوده نمی کند
  • اگر آن را در سیستم های آبیاری اعمال کنید، رسوبات آلی را از آنها پاک می کند.
  • با تولید رادیکال‌های آزاد به عنوان یک ضدعفونی ‌کننده سطح عمل می‌ کند.

انواع آب اکسیژنه

آب اکسیژنه دارای سه گرید می باشد که عبارتند از:

۱.آب اکسیژنه صنعتی: بیشترین کاربرد هیدروژن پراکسید در صنعت می باشد و با غلظت های ۳۵ درصد و ۵۰ درصد موجود است؛ البته به دلیل وجود مواد مضر و خطرناکی همچون فلزات سنگین در این نوع آب اکسیژنه، فقط برای مصارف صنعتی و غیر خوراکی بکار می رود.

۲.آب اکسیژنه آزمایشگاهی: در آزمایشگاه ها و برای کارهای تحقیقاتی و علمی از این گرید آب اکسیژنه استفاده می شود. که کاربرد مخصوص به خود را دارد و درصد خلوص به شدت بالایی را دارد.

۳.آب اکسیژنه خوراکی: این گرید دارای دو نوع ۳۵ و ۵۰ درصد است. قیمت آن نیز به دلیل نیاز به هزینه زیاد در فرایند تولید، گرانتر از سایر گرید ها می باشد.(آب اکسیژنه ترک پاشا برای این مورد بشدت مصرف میشود و مقبول تولید کنندگان است).

کاربردهای گوناگون آب اکسیژنه

کاربردهای رایج آب اکسیژنه یا پراکسید هیدروژن شامل موارد بسیار زیادی از کمک های اولیه و مراقبت های شخصی گرفته تا تمیز کردن و ضدعفونی کردن سطوح و مناطق پر رفت و آمد می شود. آب اکسیژنه را می توان در اکثر جعبه های کمک های اولیه خانگی یافت کرد. اما این ماده شیمیایی در فعالیت ها و مناطقی از جمله لباسشویی، باغبانی، برآورده کردن نیازهای حیوانات خانگی، آشپزخانه ها و موارد دیگر نیز کاربرد دارد. هدف اصلی پراکسید هیدروژن تمیز کردن، ضدعفونی کردن یا سفید کنندگی است. برخی از کاربردهای این ماده شیمیایی در صنایع مختلف عبارتند از:

موارد استفاده در آشپزخانه

  • تمیز کردن و ضدعفونی کردن پیشخوان ها، ماشین ظرفشویی، سطل های زباله و ظروف آشپزی
  • براق کردن  و تمیز کردن شیشه و چینی
  • شستن سبزیجات

موارد استفاده در صنعت پزشکی

  •  ضد عفونی کننده برای درمان زخم های جزئی برای جلوگیری از عفونت
  • بین بردن باکتری های عامل بوی بد و سفید کردن دندان ها

موارد استفاده در صنعت

  • سفید کردن خمیر و کاغذ
  • ساخت سدیم پرکربنات و سدیم پربورات
  • سفید کننده ملایم در شوینده های لباسشویی
  • تولید پراکسیدهای آلی خاص، مانند دی بنزوئیل پراکسید که در پلیمریزاسیون و سایر فرآیندهای شیمیایی
  • تولید اپوکسیدهایی مانند اکسید پروپیلن

خرید آب اکسیژنه

شما می توانید آب اکسیژنه را از سایت سورن شیمی تهیه نمایید.